Raden Adjeng Kartini

Onderwijzer



Op het Indonesische eiland Java werd lang geleden een dochter geboren, Kartini, die nu als heldin wordt vereerd. Ze was van adel en haar vader stuurde haar en haar zusjes naar school. Dat was modern van hem, meisjes leerden toen meestal niets. Hun land was nog bezet door Nederland, dus op school leerden ze onze taal.

Jammer genoeg hield haar vader ook vast aan het gebruik om zijn dochters op twaalfjarige leeftijd in huis op te sluiten. In die tijd en op die plek was je na je twaalfde namelijk huwbaar en dan mocht je niet meer zomaar met iedereen omgaan.

Maar het zaadje was geplant. Kartini bleef lezen en leren, gewoon met behulp van boeken. Ze schreef brieven aan Nederlandse vrouwen en mannen. Ze was tégen gedwongen huwelijken en tégen mannen die op hetzelfde moment met meer vrouwen getrouwd waren(ook dat mocht toen). En ze was hartstochtelijk vóór onderwijs voor meisjes. Ze wilde onderwijzeres worden en scholen oprichten. Waarom speciaal voor meisjes? Vooral omdat die toch al werden achtergesteld. Maar volgens Kartini kreeg je alleen een leefbare wereld als meisjes konden leren. Zodat zij later, als moeders, hun kinderen niet alleen kennis zouden meegeven, maar ook gevoel en liefde voor anderen.

Na vier jaar versoepelde de vader van Kartini de strenge regels en mocht ze soms het huis uit. Dat gaf hoop, zou zij haar plannen toch kunnen uitvoeren? Helaas. De Javaanse gewoontes waren zó sterk dat Kartini werd uitgehuwelijkt. Omdat ze het hart van haar vader niet wou breken, gaf ze toe.

Haar man vond het prima dat ze een schooltje begon. En toen werd ze zwanger. Ze richtte alvast een hoekje in het klaslokaaltje in waar haar baby kon slapen terwijl zij lesgaf.

Zover is het niet gekomen. Vier dagen na de bevalling overleed Kartini in haar kraambed. Ze was pas vijfentwintig jaar.

Een vriend maakte een boek van haar brieven en zo leefden haar ideeën gelukkig wel door. Het boek werd zelfs overal ter wereld vertaald, bijna zo vaak als het dagboek van Anne Frank. En in Indonesië is haar geboortedag een feestdag: 21 april is Kartini-dag.



Geschreven door Dido Michielsen

Copyright ROSE stories/Firma Twist 2020

  • 001-facebook
  • 002-instagram